O home máis listo do mundo

Un artigo de J. Jacks en Cotizalia

- Que programa de noticias ve vostede para saber o que ocorre?
- Ningún.
- Ningún? E entón, ¿como se decata do que pasa cada día?”
- Para que vou ver as noticias hoxe se desde hai tempo sei que pasa mañá, o mes que vén e dentro de seis meses?

En 1995, Robert Rubin era asistente especial para a Política Económica e o “home máis listo do mundo”. O presidente Clinton propúxolle un reto: Como podía EEUU crecer ano tras ano, sen crear inflación, mantendo a hexemonía do dólar, colocando a súa débeda no mercado, aumentando a “riqueza” das familias e evitando que China se convertese na primeira potencia mundial, todo iso ao mesmo tempo?.

Rubin atopou a solución: globalización e desregulación financeira: importación de produtos baratos e déficit comercial financiado por un superávit de capital. A parte financeira poríaa a reserva Federal e a parte comercial a UE e China.

A tarefa non era fácil. A Sra. Born empeñábase en investigar os derivados polo que se decidiu "acabar" con ela. Greenspan, Rubin e Levitt pediron ao Congreso americano unha moratoria na introdución da regulación proposta por Born. En abril de 1999, aburrida, deixou o seu posto. En 2000, asinábase a vía libre á desregulación.

O segundo problema era crecer sen a inflación. Foi fácil convencer a China (Asia) e a Alemaña a que se unisen á globalización e a que exportasen os seus produtos a prezos baixos. Estados Unidos abriu o seu mercado e forzou o novo GATT. Alemaña e China pensaron que Clinton volvérase tolo. Exportar todo o que quixesen a EEUU era unha bendición. Nin Alemaña nin China viron que eran parte do plan de transferencia de riqueza desde Europa e Asia cara a EEUU. A cambio de produtos reais, Alemaña e China recibían dólares creados a vontade e sen respaldo. Canto máis exportaban, convertíanse máis dependentes do dólar e da economía americana.

Os dólares que Alemaña e China recibían tíñanse que reciclar nos seus mercados domésticos, dado que nin entidades financeiras nin cidadáns podían usalos localmente. O Buba e o Banco Central Chinés imprimían marcos e yuáns a cambio deses dólares das empresas exportadoras, aumentando o risco de tensións inflacionistas.

1. China buscou a solución “esterilizando” o exceso de dólares, aumentando as reservas das entidades no Banco Central (16%), vendendo títulos hipotecarios que tiñan que ser comprados polas entidades (10% de depósitos) e investindo en materias primas.
2. Alemaña necesitaba outra solución. Que facer cunha pila de dólares cando o 55% do teu comercio é con países que non usan esta moeda? “Pasarlle o morto” a Europa. Crear unha burbulla de crédito coa axuda dunhas castes políticas locais corruptas e unha parte da súa poboación sen coñecementos económicos. Creouse a UME e coa axuda do BCE, as entidades alemás prestaron os fondos para que os “irmáns” do Sur crecesen.

A colaboración necesaria de Alemaña, na xénese da UE.
Para evitar outro 1923 e dar saída ao exceso de dólares, o BCE crearía a “base” en euros. As entidades alemás darían crédito e as entidades do Sur expandiríano, pero a oferta monetaria en euros controlábase. O BCE non creaba a burbulla con euros “da nada” (a súa obriga é a inflación) senón con currency swaps en dólares entre entidades alemás e do Sur e entre o BCE e a FED. De 1999 a 2006, o crecemento monetario en euros foi do 6.7% pero o crédito a familias e empresas en España foi do 20%.

Por iso Alemaña necesitaba o euro. Por iso non lle importou que Grecia falsificara as súas contas ou que ninguén cumprise con Maastricht en 2002. Os cidadáns do Sur hipotecábanse en euros cando na realidade érano en dólares, dado que as obrigacións das súas entidades coas alemás e a FED eran en dólares. Así, parte da débeda dos españois financiouse con dólares do Plan Rubin.

Algunhas entidades financeiras europeas sabían o xogo. O Exchange Stabilization Fund (ESF) utilizaba euros, francos e Dereitos Especiais de Xiro para intervir no cambio euro-dólar. O ESF compraba débeda soberana, accións estranxeiras e interviña no mercado de futuros, fomentando que as entidades mantivesen activos en dólares ao garantirlles un maior valor futuro dos seus dólares. Pedir dólares ao BCE era negocio redondo. O euro era a moeda oficial, as débedas eran contabelmente en euros, pero o negocio e as obrigacións de pago estaban en dólares.

En 2007, os $24.000 millóns do superávit comercial alemán convertéronse en $34 billóns de crédito. Tocaba pechar a “billa”. Déixase caer Lehman e os hedge funds desfán posicións en euros para recuperar dólares. O Banco Central Chinés “tira” das súas liñas de dólares para protexer o seu sistema e deixa ás entidades europeas sen dólares. Ao “desaparecer” os dólares, apareceu o estrangulamiento do crédito.

¿Funcionou este Plan? Para os que o deseñaron e os que non necesitan as noticias para saber o que pasa, si. Gañaron moito diñeiro. Non puideron evitar o desenvolvemento de China, pero atrasárono. Creouse unha crise mundial e moitos cidadáns perderon o seu traballo, pero como din, “non se pode facer unha tortilla sen romper ovos”.